De herinvoering en latere verhoging van de vliegbelasting heeft Nederlandse reizigers niet massaal richting buitenlandse luchthavens geduwd. Ook blijven Duitse en Belgische passagiers in vergelijkbare mate gebruikmaken van Nederlandse luchthavens als vóór de pandemie.
Dat blijkt uit onderzoek van het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM), uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. De vliegbelasting (nu 30,25 euro) werd in 2021 ingevoerd.
Het beeld dat reizigers uitwijken naar goedkopere vluchten over de grens, wordt in het onderzoek niet bevestigd. Het overgrote deel van de Nederlanders vertrekt nog altijd vanaf een luchthaven in eigen land. “Er is geen sprake van grote verschuivingen in passagiersstromen of een massale uitstroom,” concluderen de onderzoekers.
Passagiers
Ook de passagierscijfers laten geen afwijkend patroon zien. De ontwikkeling van het aantal reizigers op Nederlandse luchthavens loopt grotendeels in de pas met die op luchthavens in België en de Duitse grensregio. In 2019, vóór invoering van de vliegbelasting, telde Nederland 81,2 miljoen passagiers tegenover 80,6 miljoen over de grens. In 2025 zijn die aantallen licht gedaald naar respectievelijk 78,4 miljoen (min 3,4 procent) en 76,2 miljoen (min 5,5 procent).
Volgens jaar meer vliegbelasting
Overigens gaat de vliegbelasting volgend jaar omhoog. Vanaf 1 januari 2027 wordt deze gedifferentieerd op basis van afstand, wat vliegen naar verre bestemmingen duurder maakt. In plaats van één tarief (30,25 euro in 2026) komen er drie tarieven: ca. 30 euro voor korte vluchten (<2000 km), ca. 47 euro voor middellange (2000-5500 km) en ca. 71 euro voor lange vluchten (>5500 km)
Opvallend is dat vijf Nederlandse luchthavens samen ongeveer evenveel passagiers verwerken als twaalf luchthavens net over de grens. Waar Nederlandse luchthavens tot 2019 nog sneller groeiden, is dat verschil na de pandemie en de herinvoering van de vliegbelasting verdwenen.
Regionale verschillen
Achter het stabiele totaalbeeld gaan wel duidelijke regionale verschillen schuil. In Nederland komt de groei vooral van de luchthavens rond Amsterdam, Rotterdam en Eindhoven, terwijl Groningen en Maastricht nog onder het niveau van vóór corona blijven.
In België trekken met name Brussel en Charleroi meer passagiers, terwijl kleinere luchthavens achterblijven. In Duitsland is het beeld gemengd: enkele regionale luchthavens groeien, maar grotere locaties blijven achter.
Minder zakenreizigers, meer vakantiegangers
De samenstelling van het reizigerspubliek is sinds de pandemie structureel veranderd. Het aantal zakenreizigers blijft achter, mede door de opkomst van digitaal vergaderen. De groei komt vrijwel volledig voor rekening van vakantiegangers.
Dat heeft gevolgen voor de gevoeligheid voor prijsprikkels. Vakantiereizigers zijn doorgaans prijsbewuster en flexibeler in hun keuze van luchthaven en bestemming dan zakelijke reizigers. De lichte toename van Nederlanders op luchthavens als Brussel en Düsseldorf kan daarmee deels worden verklaard door een afname van zakelijke reizigers uit België en Duitsland zelf.
