Het speelveld waarin ze opereren is meedogenloos. Jarenlang waren het de Midden-Oosterse en Aziatische maatschappijen die de dienst uitmaakten op het gebied van service en kwaliteit. Qatar Airways leek onaantastbaar, Singapore Airlines en Emirates zaten er altijd vlak achter. En Europa? Dat keek vooral toe. Tot nu.

Air France heeft de afgelopen jaren een indrukwekkende inhaalslag gemaakt. Hun inflight product is zichtbaar verbeterd, de vloot wordt in rap tempo vernieuwd en met het vernieuwde La Première-concept zetten ze een First Class neer die tot de absolute wereldtop behoort. Dat zie je terug op de ranglijsten: Air France klimt gestaag en staat inmiddels stevig in de Europese top.

En dan wordt het pijnlijk. Want waar Air France stijgt, zakt KLM weg. Jaren geleden nog een vaste waarde in de top-10 op het gebied van service en veiligheid, tegenwoordig ergens in de middenmoot. Links en rechts ingehaald door maatschappijen die vroeger niet eens serieus werden genomen.

Sterker nog: zelfs TAP Air Portugal, jarenlang een bescheiden speler in de marge, staat inmiddels rond plek 10 à 12 wereldwijd. Ruim boven KLM die niet in de top-25 voorkomt! Laat dat even bezinken. Er gaat iets wezenlijks mis bij onze nationale trots. En niemand die écht ingrijpt.
De bottleneck? Die vreselijke vakbonden die structureel op de rem staan en onmogelijke eisen stellen. Voeg daar één van de duurste personeelskosten in de industrie aan toe, en je krijgt een cocktail waar geen enkele airline tegenop kan concurreren.

Ondertussen betaalt de passagier de prijs. Ticketprijzen die de pan uit rijzen en een product aan boord dat hopeloos achterloopt. Symboolmaatregelen worden verkocht als innovatie, een tube tandpasta vervangen door een pilletje in een zakje, terwijl de basis niet op orde is.

Dat houten bestek onder het mom van duurzaamheid? Gooi het in de vuilnisbak en lever weer kwaliteit. En die catering? Het is toch onbegrijpelijk dat een airline van dit niveau vasthoudt aan een interne unit die er structureel niet in slaagt om te leveren wat nodig is.

Waarom niet rigoureus ingrijpen? Waarom geen externe topcateraar? Waarom niet snijden waar het écht pijn doet?

En ja, dat betekent ook: het gesprek aangaan met vakbonden die zich moeten realiseren dat ze niet de airline beschermen, maar juist ondermijnen. Hetzelfde geldt voor een ondernemingsraad die vooral lijkt te bestaan uit goede bedoelingen en weinig resultaat.

Het contrast binnen de Air France-KLM Group kan bijna niet groter. De ene tak groeit, vernieuwt en wordt beloond. De andere moddert aan en verliest terrein.

En dat is misschien nog wel het meest schrijnende. Want bij KLM werken duizenden mensen met een blauw hart die wél elke dag het verschil proberen te maken.

Maar passie alleen redt het niet.

Er moet gereanimeerd worden. Gedotterd. Ingegrepen. Het bloed moet weer gaan stromen zoals vroeger. De zwaan moet terug naar de basis, met beide poten op de grond. Voordat het te laat is.