Zweden en Nederland zijn economisch gezien goed vergelijkbare landen. Beiden naties hebben een omvangrijke verzorgingsstaat en een relatief kleine maar open economie die sterk afhankelijk is van internationale handel. 

Net als haar buurlanden kende Zweden de afgelopen decennia overwegend progressieve regeringen. De afgelopen jaren is echter sprake van een koerswijziging naar een expansief economisch beleid. De inkomstenbelasting is driemaal verlaagd, de vermogensbelasting is afgeschaft, de btw daalde, accijnzen op brandstof en energie werden verminderd en de vliegbelasting ging in de prullenbak.

De coalitie becijferde dat voor een land dat sterk afhankelijk is van export, economische groei uiteindelijk aanzienlijk meer belastinginkomsten oplevert dan snoeiwerkzaamheden in de eigen achtertuin.

De luchthavens van Kopenhagen en Stockholm hebben enorme uitbreidingsplannen gelanceerd. Het groeiprogramma van de SAS is zó groot dat de maatschappij na levering van haar bestelde widebody’s ongeveer even groot wordt als KLM (exclusief Transavia). De hoeveelheid van in totaal maar liefst 120 narrowbody’s als feeders voor de nieuwe hubs onthullen wel iets van de heersende aspiraties. 

IATA berekende dat de Europese luchtvaart in de komende 20 jaar met maar liefst 64 procent zal groeien en daarom wil SAS het aantal passagiers tot 2030 met 70 procent verhogen. Luchtvaartwetten leren dat passagiersstromen zich aanpassen: als het vervoer niet via de ene hub kan plaatsvinden, zal die zich naar een andere hub verplaatsen. Dat weet men in Parijs ook. 

De Nederlandse visie is nog immer gebaseerd op krimp. De achterhaalde GroenLinks-visie ‘hoe minder vluchten, hoe minder uitstoot’ leidt uiteraard tot de inzet van grotere toestellen. Nu gedwongen krimp uitdagend blijkt door onder meer retaliatie lijkt de inzet nu te verschuiven naar een forse verhoging van belastingen.

Het is niet moeilijk te voorspellen dat vanaf 2027 opnieuw veel reizigers de grens zullen oversteken. Net als in 2008 toen de er ook een eenzijdige vliegtaks werd ingevoerd zal achteraf een aanpassing noodzakelijk zijn omdat de economische schade te groot wordt.

De mening van de top van Air France is wél duidelijk. Nederland ziet de luchtvaart niet als een strategische economische sector. Het beleid en de krimpmaatregelen vormen een gevaar voor de sterk groeiende Europese luchtvaartmarkt omdat die groei hoe dan ook ergens gefaciliteerd moet worden. 

Voor onze ogen wordt in Scandinavië langzaam een nieuwe hub gecreëerd en die is een veel grotere bedreiging voor Nederland dan wat weglekkende passagiers. Grote maatschappijen als Delta Air Lines kunnen vervoersstromen aanpassen met rampzalige gevolgen voor de hubfunctie. Het behoud van de hubfunctie zoals het in het regeerakkoord is vastgelegd bereiken we juist niet door eenzijdige lastenverzwaringen en slotplafonds. 

Het kabinet kan de voorgenomen verzwaringen nog terugdraaien door een wetswijziging in het Belastingplan 2027 dat nog door Tweede én Eerste Kamer moet. Anders rest altijd nog de wijsheid van onze zeemannen: ‘als de omstandigheden veranderen dan zal de wal het schip uiteindelijk doen keren’.